Nederland heeft twaalf provinciale vlaggen, en ze zijn jonger dan je zou denken. Drenthe kreeg in 1947 als eerste provincie een officiële vlag; Flevoland hees de zijne pas in 1986, bij de oprichting van de provincie. De ontwerpen zelf grijpen vaak eeuwen terug, naar de wapens van graven, hertogen en bisschoppen. Hieronder staan ze alle twaalf, met wat de kleuren en symbolen betekenen.
Alle provinciale vlaggen in één overzicht
| Provincie | Zo ziet de vlag eruit | Officieel sinds |
|---|---|---|
| Groningen | Groen kruis met witte rand, kwartieren rood en blauw | 1950 |
| Friesland | Blauwe en witte schuine banen met zeven rode pompeblêden | 1957 |
| Drenthe | Wit met twee rode banen, een zwarte toren en zes rode sterren | 1947 |
| Overijssel | Rood, geel, golvend blauw, geel, rood | 1948 |
| Flevoland | Blauw, golvend geel en groen, met een witte lelie | 1986 |
| Gelderland | Blauw, geel en zwart | 1953 |
| Utrecht | Wit en rood, linksboven een rood vak met een wit kruis | 1952 |
| Noord-Holland | Geel, rood en blauw | 1958 |
| Zuid-Holland | Rode leeuw op geel | 1986 |
| Zeeland | Blauwe en witte golven met het Zeeuwse wapen | 1949 |
| Noord-Brabant | Rood-wit geblokt | 1959 |
| Limburg | Wit, smal blauw en geel, met een rode leeuw | 1953 |
Wat betekenen de vlaggen?
Groningen
Een groen kruis met een witte rand; linksboven en rechtsonder rood, rechtsboven en linksonder blauw. Groen en wit zijn de kleuren van de stad Groningen, die daarom in het midden staan. Rood en blauw komen uit de oude vlag van de Ommelanden, het platteland rond de stad. Het kruis verwijst ook naar de handel met Scandinavië. Vastgesteld op 17 februari 1950.
Friesland
Vier blauwe en drie witte schuine banen, met op de witte banen zeven rode pompeblêden (bladeren van de waterlelie), verdeeld als twee, drie en twee. Volgens de overlevering staan ze voor de zeven Friese Zeelanden, de oude kustgebieden. Blauw is het water, wit het land. Het ontwerp dateert uit 1897; officieel werd de vlag op 9 juli 1957.
Drenthe
Een witte vlag met twee rode banen, met daartussen een zwarte toren en zes rode sterren. De toren is de burcht van Coevorden, van waaruit Drenthe eeuwenlang werd bestuurd. De sterren staan voor de zes dingspelen, de oude rechtsgebieden van de provincie. Rood en wit zijn de kleuren van het Sticht Utrecht, waar Drenthe vroeger onder viel. Vastgesteld op 19 februari 1947: de eerste officiële provinciale vlag van Nederland.
Overijssel
Vijf banen: rood, geel, blauw, geel en rood, waarbij de blauwe baan golft. Rood en geel komen uit het provinciewapen; de golvende blauwe baan is de IJssel, waar de provincie haar naam aan dankt. Vastgesteld op 21 juli 1948, en sindsdien nooit veranderd.
Flevoland
Een blauwe baan boven, een golvende gele baan in het midden en een groene baan onder, met linksboven een witte lelie. Blauw is het water waaruit de provincie is drooggelegd, geel staat voor graan, koolzaad en landbouw, groen voor het polderlandschap. De lelie komt uit het familiewapen van ingenieur Cornelis Lely, de man achter de Zuiderzeewerken. De vlag ging op 9 januari 1986 voor het eerst omhoog; formeel vastgesteld werd hij in 1989.
Gelderland
Drie even hoge banen: blauw, geel en zwart. De kleuren komen uit twee oude wapens. Blauw en goud zijn van Gelre, met een gouden leeuw op blauw; goud en zwart van Gulik, met een zwarte leeuw op goud. Vastgesteld op 15 april 1953.
Utrecht
Een witte baan boven en een rode baan onder, met linksboven een rood vak met een wit kruis. Wit en rood verwijzen naar het oude bisdom Utrecht, het witte kruis op rood naar het Sticht Utrecht, het gebied waar de bisschop ook wereldlijk heer was. Vastgesteld op 15 januari 1952.
Noord-Holland
Drie banen: geel, rood en blauw. Geel en rood zijn de kleuren van Holland, geel en blauw die van West-Friesland. Omdat geel in beide voorkomt, staat het bovenaan. Vastgesteld op 22 oktober 1958.
Zuid-Holland
Een rode leeuw op een gele achtergrond: de Hollandse leeuw van de oude graven van Holland. Deze vlag geldt sinds 1 januari 1986. Daarvoor voerde Zuid-Holland van 1948 tot en met 1985 een vlag met drie banen in geel, rood en geel.
Zeeland
Vier blauwe en drie witte golvende banen, met in het midden het gekroonde wapen van Zeeland: een rode leeuw die uit de golven oprijst. Bij het wapen hoort het motto Luctor et Emergo, “ik worstel en kom boven”. De golven staan voor de eeuwige strijd tegen het water. Vastgesteld op 14 januari 1949.
Noord-Brabant
Een geblokt patroon van rood en wit, in de volksmond Brabants bont. Rood en wit zijn middeleeuwse Brabantse kleuren, die al door het graafschap Leuven en later het hertogdom Brabant werden gevoerd. Het patroon raakte in de achttiende eeuw in onbruik en kwam terug na een vlaggenparade bij het 750-jarig bestaan van ’s-Hertogenbosch in 1935. Officieel vastgesteld op 21 januari 1959.
Limburg
Een witte baan boven en een gele baan onder, gescheiden door een smallere blauwe baan, met aan de mastzijde een gekroonde rode leeuw met dubbele staart. De kleuren beschrijven de bodem: wit voor het zand in Noord- en Midden-Limburg, blauw voor de Maas en de rivierklei, geel voor de löss van de Zuid-Limburgse heuvels. De leeuw komt van het oude hertogdom Limburg. Vastgesteld op 28 juli 1953.
Brabantse vlag of vlag van het hertogdom Brabant?
Wie een Brabantse vlag zoekt, kan twee vlaggen bedoelen:
- De Noord-Brabantse vlag is het rood-wit geblokte Brabants bont. Dit is de officiële vlag van de provincie, die je ziet bij gemeentehuizen, sportclubs en tijdens carnaval.
- De vlag van het hertogdom Brabant toont een gouden klimmende leeuw met rode klauwen en tong op een zwart veld. Dat is het historische wapen van Brabant, dat nog terugkomt in de wapens van Noord-Brabant, Vlaams-Brabant en Waals-Brabant. Deze vlag zie je bij schutterijen, heemkundekringen en historische optochten.
Hang je hem voor de provincie, kies dan het Brabants bont. Gaat het je om de geschiedenis van Brabant als geheel, over de grens met België heen, dan past de leeuw beter.
Naast de twaalf provincies voeren ook streken een eigen vlag, zoals de vlag van Zeeuws-Vlaanderen.
Provinciale vlag naast de Nederlandse vlag
Een provinciale vlag mag je gewoon uithangen, het hele jaar door. Voer je hem samen met de driekleur, dan krijgt de Nederlandse vlag de ereplaats. Meer over vlagdagen en de volgorde lees je in het vlaggenprotocol.
Bij elke provinciale vlag hoort ook een provinciale wimpel, die boven de vlag aan dezelfde mast hangt. Wimpels kosten vanaf € 11,99 en worden geleverd inclusief houten stok. Het verschil tussen de twee lees je in vlag of wimpel.
Maten en prijzen
Alle provinciale vlaggen zijn er in 80 × 120 cm (€ 14,99), 100 × 150 cm (€ 19,99) en 150 × 225 cm (€ 49,99). De Friese vlag is ook leverbaar in 200 × 300 cm. Welke maat bij jouw mast past, zie je in welke maat vlag heb je nodig. Alle vlaggen staan bij de provincievlaggen.
Veelgestelde vragen
Welke provincie had als eerste een officiële vlag?
Drenthe. De Drentse vlag werd op 19 februari 1947 vastgesteld en was daarmee de eerste officiële provinciale vlag van Nederland. Flevoland kreeg als laatste een vlag, in 1986.
Wat betekenen de pompeblêden op de Friese vlag?
De zeven rode pompeblêden, bladeren van de waterlelie, staan volgens de overlevering voor de zeven Friese Zeelanden. De blauwe banen staan voor het water, de witte voor het land.
Wat is het verschil tussen de Brabantse vlag en de vlag van het hertogdom Brabant?
De Noord-Brabantse vlag is rood-wit geblokt en is de officiële provinciale vlag sinds 1959. De vlag van het hertogdom Brabant heeft een gouden leeuw op zwart en is het historische wapen van heel Brabant, ook in België.
Wat betekent de lelie op de vlag van Flevoland?
De witte lelie komt uit het familiewapen van Cornelis Lely, de ingenieur achter de Zuiderzeewerken waardoor Flevoland kon worden drooggelegd.
Mag ik een provinciale vlag naast de Nederlandse vlag hangen?
Ja. Particulieren mogen een provinciale vlag altijd uithangen. Hang je hem samen met de Nederlandse vlag, dan krijgt de driekleur de ereplaats.
Trots op je provincie? Bekijk alle provincievlaggen en de bijpassende wimpels.